Cáp âm thanh và các hiệu ứng (2)

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất là chất liệu truyền dẫn. Đồng là chất truyền dẫn được khai thác từ nhiều năm nay nhưng các phương thức khác nhau trong việc chế tạo dây đồng lại ảnh hưởng đến tín hiệu âm thanh.

Theo Bill Low, người sáng lập ra AudioQuest, đồng thông thường được chế tạo với độ nguyên chất cao vẫn được dùng để làm dây dẫn. Loại đồng này được chế tạo bằng phương pháp điện phân và là đồng ở cấp độ thông thường. Đồng không ôxy, còn gọi là đồng OFC có chất lượng cao hơn và cũng có ảnh hưởng tốt đến âm thanh. Cách duy nhất để kiểm chứng là nghe, bạn sẽ nhận thấy có sự khác nhau.

Nếu dùng kính hiển vi, bạn có thể phát hiện thấy sự khác nhau về cấu trúc tinh thể. Một lõi dây đồng bao gồm rất nhiều các cấu trúc tinh thể, dòng điện phải vượt qua các hạt đó và có thể bị suy yếu. Các chất không sạch trong đồng như oxy, một số tạp chất khác sẽ gây ảnh hưởng xấu. Vì vậy, việc rút lượng ôxy khỏi đồng sẽ tạo nên sự khác biệt đáng kể.

Noel Lee, người thành lập và là lãnh đạo cao cấp của Monster Cable, cho rằng sự khác nhau của những loại đồng OFC là rất ít. Trong nghiên cứu của mình, Noel Lee còn phát hiện ra một số yếu tố đóng vai trò quan trọng hơn cả độ tinh khiết của đồng.

Nhiều người khác lại cho rằng đồng OFC không tốt hơn đồng thông thường. Theo Kip Coates, chuyên gia tiếp thị của Belden, không dễ dàng nhận thấy sự khác biệt giữa dây cáp đồng thường và OFC bằng việc kiểm tra trong phòng thí nghiệm hay bằng tai. Các cáp đồng OFC vẫn có một vài ưu điểm nhưng không được đánh giá cao như vài năm trước.

Một yếu tố về mặt điện học gây tranh cãi là hiệu ứng mặt ngoài. Dòng điện xoay chiều tần số cao có xu hướng chạy trên bề mặt bên ngoài của bất cứ loại dây dẫn nào, dù cứng hay mềm. Một câu hỏi đặt ra là liệu yếu tố này có ảnh hưởng đến tín hiệu âm thanh trong cáp hay không.

Theo Dimmit, yếu tố này không quan trọng trong dải tần âm. Xét về mặt âm thanh, các chứng cứ về ảnh hưởng của hiệu ứng mặt ngoài này đều mang tính chủ quan.

Ngược lại, với ý kiến trên, Bill Low tỏ ý không đồng tình. Ông cho rằng các hiệu ứng trong một lõi dây là rất lớn, dây dẫn quá nhỏ sẽ khiến dải tiếng treble yếu, theo đó hiệu ứng về âm hình và không gian sẽ bị mất. Rất may là hiệu ứng mặt ngoài có thể khắc phục bằng cách sử dụng phối hợp các lõi đơn có kích thước nhỏ.

Các yếu tố cơ học

Hầu hết các lõi cáp đều bao gồm các sợi đồng xoắn chặt vào nhau. Các dây dẫn lõi này được cách điện rồi bện lại và bọc bởi một lớp cách điện khác, cuối cùng là một lớp vỏ ngoài để tạo nên một dây dẫn hoàn chỉnh. Loại cáp đơn giản nhất phải kể đến là dây tín hiệu không cân bằng (RCA Interconnect). Phần lớn các cáp tín hiệu cân bằng (balance) bao gồm hai dây lõi xoắn nhau, bọc bởi một lớp bảo vệ. Như vậy sẽ giúp loại bỏ các tín hiệu RFI (tín hiệu giao thoa tần số vô tuyến) bên ngoài và tín hiệu EMI (tín hiệu giao thoa điện tử) từ dây cáp, biến áp và nguồn điện tử lân cận.

Hình thức chập 4 dây lõi bên trong các dây balance thay vì hai lõi xoắn được gọi là hình thức Star Quad. Bốn lõi này xoắn quanh nhau, khác với các lõi chỉ nối với nhau ở một đầu. Theo Barry Brener, dây lõi Star Quad có khả năng loại trừ âm nhiễu tốt hơn so với dây hai lõi thông thường tới 2 dB. Kết cấu Quad cũng tiện ích cho việc loại trừ RFI và EMI nhưng lại có điện dung tạp tán cao hơn một chút nên đáp ứng tần số cao không tốt như dây hai lõi.

Một số hãng khác lại có kiểu tết dây như tết tóc đuôi sam, điển hình là Kimber Kable. Lại có nhiều loại cáp loa bao gồm hai dây dẫn bẹt đi cạnh nhau, nhất là với các dây loa. Theo Lee, một lõi dây này có khả năng truyền tần số thấp dễ hơn còn các lõi mỏng lại truyền tần số thấp dễ hơn, còn các lõi mỏng lại truyền tần số cao. Một số loại thường sử dụng nhiều kiểu cuộn và xoắn khác nhau.

Chất lượng đầu dây

Bộ nối cũng có tầm quan trọng không kém cáp trong việc duy trì chất lượng âm thanh. Việc đấu cáp với ác đàu nối là việc đáng quan tâm hàng đầu. Theo Dimmit, cho dù bạn đầu tư bao nhiêu tiền vào cáp thì bạn vẫn có thể phải nghe những âm thanh chướng tai vì không biết cách đấu dây.

Cáp loa thường không cần hợp kim hàn (thiếc) ở đầu nối. Một mối nối lý tưởng thường là mối hàn nguội hoặc mối nối kiểu cơ khí. Giữa đầu nối và hốc cắm sẽ tạo ra các tiếp điểm. Chất liệu vàng tạo tiếp xúc tốt nhưng nếu thiết bị của bạn chỗ có điểm tiếp xúc bằng bạc hay thiếc thì việc dùng các bộ nối mạ vàng chỉ làm tốn tiền và gây rắc rối. Khi dòng điện chạy qua chỗ nối của các kim loại khác nhau sẽ khiến các điện hóa di chuyển. Về lâu dài, hiện tượng này sẽ nảy sinh vấn đề.

Tốt hơn hết là bạn nên tránh các bộ nối. Nếu có thể, bạn hãy hàn trực tiếp vào bảng mạch của ampli. Trong một số phòng thu, các bộ nối không được sử dụng vì chúng làm cho chất lượng âm thanh kém đi. Tất nhiên, việc từ bỏ các bộ nối không phải lúc nào cũng phù hợp nên bộ nối của nhiều hãng đã được hàn hợp kim, hàn nguội hoặc uốn để thích ứng trong nhiều trường hợp.

(Theo Nghe Nhìn)