Photoshop và kỹ xảo quá trớn

Sự lạm dụng các tính năng của Photoshop đã trở nên phổ biến. Cùng với các phần mềm chỉnh sửa ảnh chuyên dụng, Photoshop không chỉ giúp cho các “nghệ sĩ số” (digital artist) đưa ra các ý tưởng sáng tạo của mình mà còn là phương tiện để dàn dựng, đưa ra những “lời nói dối” bằng ảnh, bóp méo sự thật.

Bức ảnh "Tourist Guy" được tạo ra bằng Photoshop thể hiện "ngày đen tối" 11/9/2001 của nước Mỹ.

Ngày nay, chỉ cần có những kỹ năng cơ bản trong việc chỉnh sửa ảnh số, bất kỳ một người nào cũng có thể cắt dán, chỉnh sửa một bức ảnh trở nên một ý nghĩa hoàn toàn khác so với ban đầu. Xem ra việc biến những điều không thật trở thành có thật cũng không mất nhiều thời gian cho lắm!

Những “lời nói dối chân thật”

Một trong những trào lưu của giới chơi ảnh số hiện nay là khai thác những nguồn ảnh khác nhau, chỉnh sửa và tạo ra những khung cảnh mà có lẽ chỉ có trong các bộ phim thần thoại hay khoa học viễn tưởng. Nhiều người thường dùng tính năng chỉnh sửa ảnh trong Photoshop để đùa vui và gửi cho bạn bè những “tác phẩm” của mình. Tuy nhiên, không phải tất cả đều sử dụng Photoshop vào mục đích “hòa bình” như vậy. “Tourist guy”, tấm ảnh được đăng tải trên rất nhiều tờ báo uy tín ở Mỹ và thế giới với khung cảnh một người đàn ông đang đứng trên sân thượng của tòa Tháp Đôi WTC (Trung tâm Thương mại Thế giới), tấm ảnh in rõ ngày 11/9/2001 và ngay phía bên dưới anh ta là hình ảnh chiếc máy bay của American Airlines sắp đâm vào tòa nhà. Một hình ảnh rõ ràng về “ngày đen tối” của nước Mỹ. Nhưng chỉ đến khi file ảnh gốc được tung lên mạng thì báo giới mới biết mình đã ăn phải “thịt thỏ”.

Một cú lừa khác cũng ngoạn mục không kém đó là “Bad day” với khung cảnh một con cá mập trắng đang tấn công người bám trên thang của chiếc trực thăng bay sát mặt nước. Trong suốt mùa hè năm 2002, “Bad day” xuất hiện tràn ngập trên nhiều website và các trang báo in; thậm chí được coi là một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất của năm 2002. Thật đáng tiếc đó cũng lại là một “lời nói dối chân thật” và Charles Maxwell, tác giả của “Bad day” đã xuất hiện để nói vài lời về bức ảnh của mình: “Đó đơn giản chỉ là một thú tiêu khiển trong lúc rỗi rãi thôi; nhưng “Bad day’’ trở nên nổi tiếng thật ngoài sức tưởng tượng của tôi. Có lẽ điều đáng tiếc nhất là tôi đã ký tên mình duới tấm ảnh trước khi tung lên mạng”. Sự thật về “Bad day” chỉ được phát hiện khi nó đã trở nên quá nổi tiếng khiến người ta chú ý đến một chi tiết rất vô lý trong “sự thật” hiển nhiên là “không hề có cá mập trắng trong vịnh San Francisco và chắc chắn không con cá nào đủ can đảm để tấn công người trước những làn gió của cánh quạt trực thăng ở tầm gần như vậy cả”.

Ảnh chỉnh sửa kỹ thuật số không còn là điều mới lạ tại Việt Nam. Chúng ta có thể gặp các shop ảnh số xuất hiện ở khắp mọi nơi. Các “photo editor” với kỹ thuật vượt trội, ngày càng làm cho những bức ảnh trở nên “thật” hơn. “Thật” đến nỗi không ai nghĩ đó là những “lời nói dối”. Ngay cả trong lĩnh vực báo chí, đôi khi kỹ thuật chỉnh sửa ảnh cũng bị lạm dụng để cường điệu các chi tiết nhằm tạo ra ấn tượng đối với bạn đọc. Sau vụ đánh bom khủng khiếp trên chuyến tàu hỏa tại Madrid tháng 3/2004, hàng loạt tờ báo phát hành sáng hôm sau ở Anh đã đăng những tấm ảnh lớn với hình ảnh các nhân viên y tế đang cứu giúp những nạn nhân của vụ khủng bố, phía sau họ là những mảnh thi thể vương vãi trên mặt đất. Thật đáng buồn là một số tờ báo đã lợi dụng tính năng “clone” (nhân bản) của Photoshop để tạo ra những hình ảnh ghê rợn như vậy nhằm tạo ra ấn tượng mạnh cho người đọc.

“Phù thủy ảnh số” - họ là ai?

Nếu như “digital artist” là những người thổi hồn cho ảnh số thì các “digital sorcerer” (phù thủy ảnh số) lại là tác giả của những “lời nói dối chân thật”. Mặc dù chỉ mới thành lập được 3 năm, nhưng hiện nay website B3ta.com được coi là một trong những nguồn chia sẻ ảnh chỉnh sửa lớn nhất hiện nay. Đây là một sân chơi không chỉ tập trung nhiều digital sorcerer chuyên nghiệp mà còn có cả các tay chơi nghiệp dư hoặc mới nhập môn thể hiện trình độ và cùng trao đổi, học tập lẫn nhau. Hàng ngàn bức ảnh ghép ra đời tại đây với chất liệu là các nguồn ảnh được chia sẻ trên mạng hay có khi là ảnh của các ca sĩ, người mẫu hay các nhân vật nổi tiếng. Theo Rob Manuel, một trong những sáng lập viên của B3ta.com thì “Những digital sorcerer đến website này với nhiều mục đích khác nhau. Có người chỉ là để giết thời gian hay học tập, nhưng cũng có những người với những bức ảnh của mình đã kết thúc với vai trò photo editor tại một tờ báo nào đó”.  

“Đã xuất hiện giới digital sorcerer tại Việt Nam, nhưng hành động của một số cá nhân đã làm nhiều người có ấn tượng xấu với trường phái này”, Aida74vn - một thành viên của zideanart.com (hiện đang bị đóng cửa và sẽ mở lại vào ngày 2/6) - nhận định như thế và chỉ ra hàng loạt các bức ảnh khỏa thân hoặc ở những tư thế rất khêu gợi ghép khuôn mặt một số ca sĩ, người mẫu nổi tiếng. Aida74vn nói thêm: “Việc tạo ra những bức ảnh ghép như vậy không khó, chỉ cần một người sử dụng Photoshop ở mức trung bình cũng có thể tạo ra được. Hơn nữa một điều nguy hiểm là những ca sĩ, người mẫu này có rất nhiều bức ảnh chụp khác nhau nên đây sẽ là một thư viện ảnh rất phong phú dành cho những kẻ có ý đồ xấu muốn bôi nhọ hình ảnh của họ”.

(Theo Echip)